Wykład pt. "Historia taktycznych pocisków rakietowych"

[Adam Aleksander II]

   Pociski rakietowe używane przez armie na polu bitwy nazywane są pociskami taktycznymi. W porównaniu z innymi ich zasięg jest krótki, a głowice małe. Pomysł bomby latającej, jaką zasadniczo jest pocisk taktyczny, narodził się wcześniej, już w czasie I Wojny Światowej w Wielkiej Brytanii, USA i w Niemczech pracowano nad skonstruowaniem bezpilotowych samolotów sterowanych radiem, przenoszących materiały wybuchowe. Wszystkie konstrukcje przeszły z powodzeniem testy, ale wojna zakończyła się , nim trafiły do służby. Wielka Brytania kontynuowała prace po wojnie i w 1926 roku wyprodukowała  Larynxa, który przenosił 9-kilogramową bombę, i którego parę egzemplarzy użyto w Iraku w 1929 roku. Pomysł pojawił się ponownie podczas II Wojny Światowej, a jego kulminacją był "Weary Waillies"- stara "Latająca Forteca" B-17 wypełniona materiałami wybuchowymi, startująca z załogą, która potem wyskakiwała na spadochronach, pozostawiając samolot na autopilocie skierowany na Niemcy. Zrezygnowano z tego rozwiązania, gdy jeden z samolotów eksplodował, nim załoga zdążyła opuścić pokład. Japończycy tymczasem użyli pomysłu bomby pilotowanej w oddziałach kamikadze.
   Pierwszym prawdziwym pociskiem był niemiecki Rheinbote, 40 kilogramowa głowica o zasięgu 217 kilometrów. Rosjanie również eksperymentowali z pojazdami bezpilotowymi w latach trzydziestych XX wieku, ale pod naciskiem wojny musieli odłożyć ten pomysł na półkę, by rozwijać rakiety polowe "Katiusza". Po 1945 roku ponownie podjęli prace i wzbogacenie o wiedzę z niemieckich badań, szybko rozpoczęli konstrukcję pocisków niekierowanych. Pierwszy model wszedł do służby na początku lat pięćdziesiątych XX wieku i był nazywany  w NATO "Frog" (Free-flying Rocket Over Ground- niekierowana rakieta naziemna). Ta nieporęczna broń, zamontowana na podwoziu czołgu IS-3 , ważyła około 3 tony, przenosiła głowicę jądrową i miała zasięg ponad 32 kilometrów. Była też pierwszą z dłuższej serii, zakończonej modelem Frog-7, który był już znacznie udoskonalony, o masie zmniejszonej do 2,5 tony i prawie podwojonym zasięgu.

Frog-7

   Kolejną konstrukcją był "Scud", który jeśli chodzi o konstrukcję był w pewnym stopniu ulepszoną wersją niemieckiej rakiety A-4. Scud-A używał podobnego do A-4 paliwa ciekłego, radiowego odcinania paliwa i stabilizowania lotu za pomocą żyroskopu. Przenosił głowicę jądrową lub konwencjonalnego i miał zasięg 145 kilometrów. Scud-B pojawił się w 1962 roku i później otrzymał ośmiokołowe podwozie do wyrzutni, które zwiększało szybkość jego przemieszczenia. Przenosił te same głowice, ale jego zasięg zwiększył się do 273 kilometrów. Używał bezwładnościowego systemu systemu kierowania, przez ci wymagał długiego przygotowania przed startem. Scud-C, zaobserwowany po raz pierwszy w 1978 roku, jest konstrukcją, o której wiadomo zaskakująco mało, ponieważ w przeciwieństwie do wersji A i B nigdy nie był eksportowany poza teren byłego ZSRR. Wiadomo tylko, że jego zasięg wynosił 450 km.

Wycieczka z Volkianu obok Scud-A

   Pociski Frog i Scud były hojnie przekazywane armiom polowym- na przykład Scud był jedną z głównych broni Iraku podczas wojny w Zatoce. W 1967 roku pojawiła się w znacznie ulepszona broń o nazwie "Scaleboard", która przypomina Scuda. Scaleboard używa ciekłego paliwa, jest kierowana bezwładnościowo, przenosi głowicę jądrową i ma zasięg szacowany na 900 kilometrów.
   Frog-7 został w połowie lat siedemdziesiątych zastąpiony przez SS-21 "Spider". Rakieta ta używa paliwa stałego, przenosi głowicę jądrową, ma zasięg 121 kilometrów i podobno jest bardziej celna od Froga. Scaleboard został w dużym stopniu zastąpiony przez SS-22, broń, o której niewiele wiadomo, poza tym, że ma zasięg 900 kilometrów.

SS-21 w drodze do Muzeum Historii Broni w Eihenburgu

   Amerykańskim odpowiednikiem niemieckiego A-4 był "Corporal", który pojawił się w 1953 roku i został później zakupiony również przez Brytyjczyków. Napędzany paliwem ciekłym, używał podobnego systemu kierowania, co A-4 i Frog, przenosił głowicę jądrową lub konwencjonalne i miał zasięg do 145 kilometrów. Ta nieporęczna i powolna w przygotowaniu do użycia broń pozostała na służbie do 1966 roku. Jej następcą był "Sergeant", który był krótszy, grubszym napędzany paliwem stałym i znacznie bardziej mobilny oraz szybciej zdolny do startu. Trafił do służby w 1961 roku, a wycofany został w 1978 roku.
   Aby móc reagować szybciej i mniejszym kosztem, armia USA opracowała również prostą rakietę niekierowaną "Honest John", zamontowaną na ciężarówce sześciokołowej. Z głowicą jądrową lub konwencjonalną i zasięgiem około 40 kilometrów weszła do służby na początku lat pięćdziesiątych i trafiła na wyposażenia większości armii NATO. Została w dużym stopniu zastąpiona przez "Lance", która zastąpiła też pociski Sergeant. "Lance" jest kierowana bezwładnościowo, a jako prosty i lekki system może być w razie potrzeby przewożona helikopterem. Można ją wyposażyć w głowicę jądrową lub bombę kasetową, a jej zasięg wynosi 129 kilometrów.

"Honest John"

Encyklopedia uzbrojenia- Ian Hogg