[Przedruk] Faders ad Vankavig - Język Czarnokrajestański

Shtärt a gnöt ov dat hhistorie.

[Obrazek: rrdndee.png]

Język Czarnokrajestański jest następstwem języka Czarnokrajowego, mimo że oba nie są do siebie podobne. Obowiązują na terytorium Czarnego Kraju – Kolonii Nordii. Dawniej był to autonomiczny kraj. Język wprowadził Raghall – Faders ad Vankavig, założyciel Czarnego Kraju. Przed wprowadzeniem jednego języka na terytorium Czarnego Kraju, mówiono tam w wielu, całkiem zróżnicowanych językach. Tworzyły się małe grupy, pomiędzy którymi łączność była utrudniona. JRM wpadł na pomysł, aby wszystkie języki w Czarnym Kraju połączyć i stworzyć jeden – praktyczny. Tak się jednak nie dało, gdyż każdy z języków miał inną gramatykę, dlatego Aaron I wzorował się na Drunterlanhenzahl, jednym z języków Czarnego Kraju. Region, w którym mówiono w tym języku to Drunter na północy kraju. Język nawiązuje do grupy Germańskich, a język czarnokrajestański nawiązuje bardziej do grupy języków skandynawskich. Język, którego się uczymy, dzieli się na kilka gwar (kälht): Teffelhä; Õbberlhä; Dëderlhä; Dõberlhä. My, uczyś się będziemy gwary najbardziej rozpowszechnionej, czyli Teffelhä. Gwary, różnią się czasownikami i zbitkami literowymi i jedna z nich osobami. Rzeczowniki itd. są takie same! Oto mapa występowania gwar w różnych rejonach Czarnego Kraju:

Lekcja 2. Alfabet i wymowa.
Det Äfæbejt a gezählt.

Shvæziläjdeg Äfæbejt (Alfabet Czarnokrajestański):

A (a) Ä (aj) Æ (ae) B (b) D (d) E (e) Ë (ej) F (f) G (g) H (ś) Hh (h) I (i) J (j) K (k) L (l) M (m) N (n)

O (o) Ö (oj) Õ (niemieckie ӧ) Ø (yl) P (p) R ( r ) S (s) Sh (sz) T (t) U (u) Ü (uj) V (f) W (w) Y (y)

Z (z, lub c) (Można też się spotkać z zapisem przekreślone poziomo "H", to jest Hh i przekreślone poziomo S, lub $ i to jest Sh)

A – a; Ä- aje; Æ-alje; B-be; D-de; E-e; Ë-eje; F-efe; G-eg; H-ahe; I – i; J-ije; K-ka; L-ele;

M-eme; N-ene; O-o; Ö-oje; Õ-y; Ø-ole; P-ep; R-er; S-es; T-te; U-u; Ü-uje; V-ew; W-we;

Y-ygreg; Z-ece; (Podwójną literę literujemy „doble x”)

Literowanie słowa: „Det Ähtungmërk” – uwaga.

De-e-te aje-ahe-te-u-ene-eg-eme-eje-er-ka

Zadanie1: Przeliteruj słowo gra - „Dat Shpläa”.

Zadanie2: Przeliteruj swoje imię i nazwisko.

Zadanie3:* Jak inaczej można zapisać nazwę języka - „Këlht Shvæziläjdeg”?

Zadania proszę pisać poniżej w odpowiedzi...

Lekcja 3. Liczby.

Dät Nømeralä

0 Nø (Nol)

1 Äre (Ajre)

2 Zvë (Cfej)

3 Trõ (Try)

4 Virt (Firt)

5 Vëm (Fejm)

6 Së (Sej)

7 Sø (Syl)

8 Äkt (Ajkt)

9 Nëbre (Nejbre)

10 Ti

11 Tiäre (Tiajre)

12 Tizvë (Ticfej)

20 Zvø (Cfol)

21 Zvøäre (Cfolajre)

22 Zvøzvë (Cfolcfej)

30 Trø (Trol)

40 Virø (Firol)

50 Vëø (Fejol)

60 Sëø (Sejol)

70 Søø (Solol)

80 Äkø (Ajkol)

90 Nëbrø (Nejbrol)

100 Hundro (Śundro)

101 Hundro äre

111 Hundro tiäre

200 Zvëro (Cfejro)

300 Trõro (Tryro)

400 Virtro (Firtro)

500 Vëmro (Fejmro)

1000 Tauses (Tałzes)

1001 Tauses äre (Tałzes ajre)

1011 Tauses tiäre (Tałzes tiajre)

1111 Tauseshundro tiäre (Tałzesśundro tiajre)

2000 Zvëes (Cfejes)

1000000 Millon (Miljon)

2000000 Zvëon (Cfejon)

2100256 Zvëon hundro-tauseas zvëro vëøsë

REASUMUJĄC:
0-100; setki; tysiące; pierwsze dwie cyfry liczby czterocyfrowej - piszemy razem
101-199; 201-299; 301-399...; 1001-1999; 2001-2999;... - piszemy oddzielnie
określenie liczy przez wielokrotność innej (np. sto tysięcy; dwadzieścia milionów) - piszemy oddzielając myślnikiem

DATA:
Datę zapisujemy od końca (rok-miesiąc-dzień)
np. 24. 12. 2011r. zapiszemy 2011~12~24 (oddzielamy falami)
Jak czytać?
Jær zvëes tiäredag tizvë (lub dëzembr) zvøvirtdag

Miesiące (Mõnat):

Styczeń - Jænuar
Luty - Vërbrur
Marzec - Moär
Kwiecień - Äpar
Maj - Mär
Czerwiec -Juner
Lipiec - Juler
Sierpień - Agter
Wrzesień - Sëptembr
Październik - Öktembr
Listopad - Növembr
Grudzień - Dëzembr

Zadanie 1) Zapisz słownie liczbę 32562578
Zadanie 2) Zapisz słownie numer telefonu 526 145 245 214
Zadanie 3) Zapisz słownie dzisiejszą datę

Lekcja 4. Osoby i końcówki.

Dæt Përsõnä a dët Ënat.

Osoba: Końcówka czasownika:

Jæ - Ja -e

Te - Ty -ëh

Øh - On -ët

Äh - Ona -ät

Üh - Pan / Pani -üt

Vøg - My -ot

Väg - Wy -at

Vüg - Oni -it

Vög - Panowie / Panie -üt

Czasowniki odmieniamy tak:

- jeżeli czasownik kończy się na "t"
np.
Bõnt ----------------> Bõne, Bõnëh, Bõnët itd. (kupować - w Teffelhä)
temat
WNIOSEK:
Jeżeli czasownik kończy się na "t", zamieniamy jego końcówkę w bezokoliczniku na końcówkę osoby.

- jeżeli czasownik kończy się na "d"
np.
Förd ---------------> Förde, Fördëh, Fördët itd. (jechać - w Õbberlhä)
WNIOSEK:
Jeżeli czasownik kończy się na "d", dodajemy końcówkę osoby do bezokolicznika.

Zadanie 1) Odmień przez osoby czasowniki:
a) Zählt (mówić - Teffelhä);
b) Hhaajt (mieć - Õbberlhä);
c)* Dirged (prosić - Dëderlhä);
d)* Søret (przepraszać - Dõberlhä);
*- nigdy nie powtarzamy końcówki, jeżeli temat kończy się na pierwszą literę końcówki osoby.

Lekcja 5. Rodzajniki określone.

Vrönd dæt Përsõnas.

W języku czarnokrajestańskim niema rodzajników nieokreślonych. Każdy czasownik, ma określoną swoją osobę.

Rodzajniki:

Det - ten

Dat - ta

Dæt - ci

Dät - te

np. (l. poj.)

Det Mõn (Myn) - człowiek

Dat Kæz (Kaec) - kot

Det Ënt (Ejnt) - koniec

Dät Jänsat (jajnsat) - spodnie (jedna para)

Dat Øvisa (Olfisa) - bióro

(l. mn.)

Dæt Mõan (Myan) - ludzie

Dät Kæaz (Kaeac) - koty

Dæt Ënat (Ejnat) - końce

Däat* Jänsat (jajnsat) - spodnie (kilka par)

Dät Øvisaa (Olfisaa) - bióra

* - dodatkowe rodzajniki:

- Däat - powielenie Dät, jeżeli liczbą pojedynczą (żeńska) danego rzeczownika jest liczba mnoga. W wypadku jej powielenia, tworzy się liczba nadmnoga.

np. Dät Jänsat (jajnsat) - spodnie (jedna para) ----> Däat Jänsat (jajnsat) - spodnie (kilka par)

- Dæat - powielenie Dæt, jeżeli liczba pojedyncza (męska) danego rzeczownika jest liczbą mnogą. W wypadku jej powielenia, tworzy się liczba nadmnoga.

np. Dæt Glaasavat (glasafat) - okulary (jedna para) ----> Dæat Glaasavat (glasafat) - okulary (kilka par)

UWAGA!

Wyrażając rzeczownik przymiotnikiem, nie piszemy rodzajników...

np.

Dät Kæaz - koty

Blädeg Kæaz - białe koty

Lekcja 6. Rzeczowniki.
Substäjat.

Substäjat bëjit dæt sämmedeg at älje kälhat.
Rzeczowniki w każdej gwarze są takie same, lecz należy zachować podstawowe różnice w pisaniu i wymowie. To jest: